[newsletter]

Rechtzaak of toch liever Mediation?

20 oktober 2014 by

Het is vrijdag laat in de middag en er staat een eerste Mediation sessie gepland. Een verwijzing van de Rechtbank. Er is alleen bekend dat het een ex-echtpaar betreft, dat al zeven jaar met behulp van advocaten aan het strijden is om herziening van de partneralimentatie.

Eén voor één voor komen ze binnen. Ze hebben elkaar al zeven jaar niet gesproken en de spanning is voelbaar. Het gesprek komt moeizaam op gang en de verwijten en beschuldigingen gaan over en weer. Ik laat het maar even gaan. Elkaar 7 jaar niet spreken, vraagt om ruimte om de emoties even te laten gaan. Gaande het gesprek en na enige tijd kan, door het stellen van gerichte vragen, wat meer structuur in de communicatie worden verkregen.

Het gesprek eindigt die dag met ‘huiswerk’, nadenken over een mogelijk oplossing voor de partneralimentatie en over de toekomstige communicatie met elkaar. Er zijn immers nog kinderen in het spel. Zwijgend vertrekken de beide partijen apart van elkaar.

Het tweede gesprek
Het tweede gesprek, een week later, is duidelijk in een andere sfeer. Weliswaar met een beetje ‘aandrang’, ontstaat de communicatie tussen beiden onderling. Af en toe verwijtend, maar steeds meer begripvol en de situatie accepterend. De onderhandeling begint vorm te krijgen en algauw is daar het eerste voorstel. Om te zorgen dat beide partijen de tijd nemen om zorgvuldig over de gedane voorstellen na te denken, wordt deze sessie wederom beëindigd met huiswerk. De vraag is om nog eens goed na te denken of het gedane voorstel voor beide partijen acceptabel is.

Tot slot
De derde sessie is een korte. Beide partijen zijn tevreden met de onderhandelingen en het eindresultaat. Dit wordt vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst, die beide partijen voor akkoord tekenen. Case Closed. De beide ex-en vertrekken tegelijkertijd. Als ikzelf een kwartiertje later vertrek, zie ik beide nog op vrolijke wijze napraten en elkaar een handgevend vertrekken.

Zeven jaren strijd met advocaten heeft niet tot resultaat geleid. Deze casus laat goed zien, dat je met een beperkt aantal Mediation sessies tot een goed resultaat kan komen.


Conflictpatronen

8 juli 2014 by

Toen ikzelf enkele jaren geleden een test deed voor conflictstijlen (zie het vorige artikel over conflictstijlen), was mijn voorkeur “vermijden”. Een paar dagen geleden heb ik de test opnieuw gedaan met een gedeelde eerste plaats voor “compromis sluiten” en “samenwerking”. Deze verandering wijs ik toe aan een persoonlijke bewustwording van een terugkerend conflictpatroon in de relatiesfeer.

Drie typische conflictpatronen
Conflictpatronen zijn vaak terugkerende patronen tussen twee personen. Veelal zijn deze patronen circulair, in die zin dat er niet echt een begin of een einde is en het zich steeds weer herhaalt. Het boek “Houd me vast” van Dr. Sue Johnson over “Emotionally Focused Therapy” (EFT) spreekt over drie veelvoorkomende patronen, ook wel ‘duivelse dialogen’ genoemd:

1. “Zoek de boef” – waarbij de voornaamste bezigheid is het over en weer aanvallen, beschuldigen en veroordelen. Het startsein voor dit reactiepatroon is dat we ons gekwetst voelen door de ander en uit zelfbescherming voor de aanval kiezen. Deze aanval kan een reactie zijn of een preventieve aanval. Het heeft dus totaal geen zin om te zoeken naar de schuldige of naar diegene die begint: “Misschien haal ik de trekker al over als hij het niet eens op mij voorzien heeft”. Het is een cirkel, een soort dans, waarin beiden partijen verstrikt zitten en waarin ze heel lang kunnen blijven ronddraaien.

2. “De protestpolka” – het meest voorkomende en verstikkende patroon. De één reikt uit naar de ander, zij het dan op een negatieve manier, en de ander doet een stapje achteruit en trekt zich terug. En … als de één geen reactie krijgt van de ander, dan volgt een nieuw protest en zo herhaalt dit patroon zich keer op keer. De protestpolka is in essentie een poging een reactie van de ander te ontlokken; een oerkreet naar geruststelling en verbondenheid. Volgt deze verbondenheid niet dan herhaalt het patroon zich telkens sterker.

3. “Verstijf en vlucht” – is een ‘dans’ waarbij beide partijen de dansvloer als het ware hebben verlaten. Wel hangt er een voelbare spanning in de lucht en is de pijn van de gezichten af te lezen. Beide partijen zitten in een bevroren toestand van afweer en ontkenning. Ze zijn uitsluitend gericht op zelfbescherming en doen alsof ze niets voelen of nodig hebben.

Persoonlijk herkende ik vooral de “protestpolka”. Hierbij was ikzelf diegene die steeds een stapje achteruit deed na een negatieve benadering of zelfs al preventief uit angst hiervoor. Eenmaal bewust van dit patroon, ben ik gaan veranderen en steeds in contact gebleven of het contact weer opgezocht. Immers: “Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg”. Hiermee is een einde gekomen aan de protestpolka.

Ook in zakelijke mediations komen bovenstaande circulaire patronen regelmatig terug. Het benoemen en bewust worden hiervan is dan vaak een eerste stap om eruit te komen. Hierbij is het vooral van belang dat er geen schuldige of veroorzaker is, maar een patroon, waar beide partijen samen in verstrikt zitten. Dit patroon heeft doorgaans voor beide partijen een ongewenst resultaat als gevolg. Met dit inzicht kan elke partij voor zich besluiten om eens anders te reageren en heeft daarmee zelf de kracht om het patroon te doorbreken.


Van tafel

24 mei 2014 by

Heb je dat ook wel eens?

Het gevoel dat je van de tafel wordt geveegd?

Ik las een blog over de tegenstelling introvert – extravert. Het ging erover dat extraverten meer ruimte opeisen dan introverte mensen. En tegenwoordig geven we de extraverten ook die ruimte. Op school krijgt men vaker groepsopdrachten en in het werk wordt steeds meer gefocust op samenwerken.

Dat is best lastig als je zelf introvert bent. Je hebt dan de beste ideeën als je op jezelf bent. Brainstormen is voor een introvert prima, maar niet in een groep. Want daar hebben de extraverten het hoogste woord en dat leidt voor introverten alleen maar af. Begint zich bij een introvert een idee te rijpen, dan wil dat niet zeggen dat het op de flip-over komt.

Het is helemaal lastig als je zelf introvert bent en je hebt een conflict met een extravert. Hoe zorg je dat je niet van tafel wordt geveegd?

En als extravert met een introverte opponent? Ben je blij dat je hem van tafel kan vegen? Misschien is het een snelle winst, maar wat gebeurt er onderhuids? Misschien is het gesprek snel ‘gewonnen’, maar blijkt de schade uiteindelijk heel groot te zijn. De vraag voor de extravert is dan ook bij een conflict met een introverte opponent: Hoe zorg ik ervoor dat ik de tegenpartij echt kan bereiken?

Tips:

  • Zie jullie conflict als een gezamenlijk probleem. Speel het niet op de persoon, maar bestrijd samen het probleem. Iedereen heeft er baat bij als jullie je conflict oplossen.
  • Vraag wat voor de ander belangrijk is. Ga niet af op de standpunten van de ander, maar nodig de ander uit te vertellen waarom men dat standpunt heeft.
  • Ga ervan uit dat er een win-winsituatie te behalen valt. Niet dat dit altijd lukt, maar maak het niet bij voorbaat onmogelijk. Een compromis is misschien een zwak aftreksel van wat eigenlijk haalbaar is. Denk in elk geval aan de relatie en reputatie; uiteindelijk blijken die vaak veel meer waard dan het conflict zelf.
  • Schakel bijtijds iemand in. Als je samen het probleem oplost: prima. Is dat niet zo, laat dan een bemiddelaar voor balans in het gesprek zorgen. Het is dan niet zo dat degene die het meest aan het woord is of het hardste praat daarmee de ander van tafel veegt. Als neutrale derde vragen we altijd om inbreng van alle betrokkenen. We versterken de positie van alle gesprekspartners en daar hoort bij dat de tegenstelling introvert – extravert geen belemmering meer is.

 


Conflictstijlen

25 maart 2014 by

Conflictstijlen

Wel eens bij stil gestaan op welke manier we persoonlijk met conflicten omgaan? Ik vond het zelf wel confronterend om dit bij mezelf te herkennen. Hieruit ontstaat ook inzicht in terugkerende conflictpatronen met anderen. Daar komen immers de conflictstijlen van de ander en van mij samen.

Het Thomas & Kilmann model

Het meest bekende model voor conflictstijlen is dat van Thomas & Kilmann. Dit model gaat ervan uit dat een conflict altijd draait om tegenstrijdige belangen. In de omgang met belangen zijn twee aspecten van belang:

  1. Assertiviteit, in welke mate streef je ernaar om je eigen doelen en belangen te bereiken;
  2. Coöperativiteit, het verlangen om de relatie goed te houden en dus rekening te houden met de doelen en belangen van de ander.

Zet beide eigenschappen op twee assen en je krijgt het Thomas Kilmann model met vijf conflictstijlen:

Conflictstijlen

  • Doordrukken – “Alles op mijn manier”, vaak erg doelgericht.
  • Vermijden – “Ik denk er morgen wel over na”, maar door zijn afstand een goede objectieve blik.
  • Samenwerken – “Twee weten meer dan één”, met een mooie balans tussen eigen en andermans belang.
  • Toegeven – “Ik doe het graag voor jou” en een goede gesprekspartner met oog voor andermans belangen.
  • Compromis sluiten – “Dealmaker” en berekende onderhandelaar waardoor ieder maar een beetje krijgt wat hij wil.

De online test

Doe de online test (http://www.btsg.nl/quiz/toets_conflicthantering.htm) om erachter te komen wat je eigen persoonlijke voorkeursstijl is.

Toen ik dit zelf enkele jaren geleden voor het eerst deed, was mijn voorkeur “vermijden”. Een paar dagen geleden heb ik de test opnieuw gedaan met een gedeelde eerste plaats voor “compromis sluiten” en “samenwerking”. Deze verandering wijs ik toe aan een persoonlijke bewustwording van een terugkerend conflictpatroon in de relatiesfeer (waarover meer in een volgend artikel over conflictpatronen).

Conclusie

Tijdens mediations herken ik nu sneller de conflictstijlen en ben daardoor beter in staat om partijen van standpunten naar achterliggende belangen te laten bewegen. Als de belangen eenmaal helder zijn, dan is de basis gelegd voor een win-win resultaat.


Aan tafel

13 februari 2014 by

De woorden “Aan tafel” doen me denken aan vroeger; etenstijd. Ik kom uit een groot gezin en hoewel het niet zo was dat degene die het eerste kwam het eerste maalde, moest je wel zorgen dat je op tijd aan tafel zat. 

De overheid heeft een leidraad uitgegeven met de titel “Aan tafel!”, waarbij de ondertitel direct aangeeft dat het hier om iets anders gaat: ‘Leidraad voor bewonersgroepen voor overleg met de overheid en bedrijf over milieu- en gezondheidskwesties’. Het is een erg nuttig document dat beknopt beschrijft waarom, hoe, wanneer, met wie je aan de tafel kunt gaan zitten als je wilt bereiken dat men rekening houdt met je belangen.

De leidraad helpt bij situaties waar duidelijk al sprake is van een conflict, maar ook wanneer met een traject ingaat waar de belangen van bewoners een grote rol spelen. En wanneer is dat niet? 

Een van de eerste aspecten die daarbij spelen, is het organiseren van de bewoners. Voor sommigen klinkt het misschien beangstigend als bewoners zich gaan organiseren, maar het is als overheid of bedrijf fijn te weten met wie je moet praten en niets is vervelender dan het maken van allerlei afspraken en daarna nog ‘loslopende’ bezwaren te krijgen; was die klager maar meegenomen in het traject.

Overigens geldt iets dergelijks voor wie er vanuit de overheid of een bedrijf aan tafel zit; hoe zit het met het mandaat, wie mag welke dingen toezeggen? Na een goed verlopend traject, waarin men begrip heeft gekregen voor elkaars belangen en mogelijkheden, zit je niet te wachten op een toets door iemand die niet het hele traject mee heeft gelopen. Afspraken moet je maken tussen de mensen die aan tafel zitten. 

In die zin is het wel hetzelfde als vroeger bij ons aan tafel; als je er niet bent, gaat je beurt voorbij.

Aan tafel!
Leidraad voor bewonersgroepen voor overleg met de overheid en bedrijf over milieu- en gezondheidskwesties’